strona glowna

Życie 1798-1832 Życie 1832-1863 Galeria Dzieła teoretyczene Polska Linki Szukaj
     
  | EN | PL |  
 

Marcelina z Radziwiłłów Czartoryska urodziła się 18 maja 1817 roku w miejscowości Podłużne na Polesiu jako córka Michała Radziwiłła i Emilii z Worcelów, matka zmarła gdy Marcelina miała 5 lat. Została wykształcona w Wiedniu przez swoją prababkę Marcelinę Worcellową, a jej muzyczny talent był szlifowany przez najlepszych nauczycieli. W 1840 roku wyszła za mąż za księcia Aleksandra Romualda Czartoryskiego wspierającego Krakowskie Towarzystwo Muzyczne. W większości mieszkali w Wiedniu gdzie wspierali polskich emigranów. Z powodu swoich polskich sympatii i znajomości zostali zmuszeni do opuszczenia Austrii. Udali na krótko do Anglii, a następnie do Paryża, gdzie Marcelina studiowała muzykę. Poznała i studiowała grę na fortepianie u Chopina. Pomogła rodzinie w odzyskaniu rekopisów po jego śmierci 17 października 1849 roku, przy której była obecna.


 

Pod groźbą konfiskaty własności w 1850 roku została zmuszona do powrotu do Sankt Petersburga wraz ze swoim synem Marcelim urodzonym w 1841 w Paryżu. Podróżowała sama i uzyskała zezwolenie na wyjazd zagraniczny na 6 miesięcy po sprzedaży jej własności na terytorium Rosji. W roku 1852 powróciła do Paryża, gdzie zaczęła prowadzić dom otwarty dla Polaków i Francuzów i gdzie zawarła wiele przyjaźni z wybitnymi przedstawicielami sfer polskiej emigracji i francuskich kół literackich i artystycznych. Do jej stałych gości należeli m. in. Charles Gounod, J. A. D. Ingres, Paul Delaroche, and Eugène Delacroix. Utrzymywała kontakty z Adamem Czartoryskim oraz jego synem Władysławem Czartoryskim. Zaczęła publicznie występować, szczególnie z repertuarem Chopina, a zarobione pieniądze przekazywała na cele charytatywne. Stała się sławna dzięki wykonaniom dzieł Chopina dając koncerty w Paryżu, Londynie, Wiedniu, Poznaniu, Lwowie i Krakowie i była zgodnie uważana za najwierniejszą uczennicę Chopina, a jedynie z uwagi na swą pozycję społeczną nie robiła kariery na estradzie. Do artystów z którymi występowała należą: Franciszek List, Paulina Viardot-Garcia, August Franchromme i Henri Vieuxtemps. W 1858 i 1859 roku dawała koncerty w Krakowie lecz została zmuszona do opuszczenia miasta przez władze austryjackie. W 1867 wyjechała do Lwowa, a następnie w tym samym roku powróciła do Krakowa.

Last moments of Chopin
Teofil Kwiatkowski - "Ostatnie chwile Fryderyka Chopina" 1849-1850, olej Muzeum Fryderyka Chopina w Warszawie.

Stoi przy łóżku Księżna Marcelina Czartoryska. Po prawej siedzi Wojciech Grzymała, za nim Teofil Kwiatkowski. Po lewej siostra, Ludwika Jędrzejewiczowa, a za nią ks. Aleksander Jełowiecki.
Willa Decius
Willa Deciusa na Woli
Justowskiej w Krakowie
Zamieszkała w Willi Decjusza dzięki czemu rezydencja odzyskała swój dawny splendor. W Krakowie, podobnie jak w Paryżu prowadziła dom otwarty dla przyjaciół z kregów artystycznych i literackich. Jej dom szybko stał się pierwszym salonem w mieście, ostoją patriotyzmu i Polskości. Pożar rezydencji w roku 1882 zmusił Czartoryską do tymczasowej przeprowadzki do centrum miasta. Zamieszkała przy ulicy Sławkowskiej w kamienicy, w której obecnie mieści się hotel Grand. Wkrótce po przebudowie willi, odbywąjacej się pod kierunkiem Tadeusza Stryjeńskiego, księżna powróciła do rezydencji na Woli Justowskiej. Ten ostatni remont nadał Willi Decjusza neorenesansowy kształt ze znanym obecnie układem sal. W tym czasie powstały także reprezentacyjne drewniane schody wiodące z hallu na parterze na wyższe kondygnacje budynku. 25 marca 1882 roku dała w Krakowie koncert wraz z Heleną Modrzejewską. M. Czartoryska by Matejko
Jan Matejko - "Marcelina Czartoryska" 1874, olej, Muzeum Czartoryskich, Kraków.
Cmentarz Rakowicki 1
Grób Marceliny Czartoryskiej na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie
Po śmierci męża w 1886 roku spędziła resztę życia na działalności charytatywnej. W Krakowie pomogła ufundować Konserwatorium, była głównym fundatorem budowy Szpitala im. Św. Ludwika, który był pierwszym w Polsce i jednym z pierwszych w Europie Szpitalem Dziecięcym, wspierała zakon, Dom Św. Jadwigi, a we Lwowie także internat. Należała do założonego w XV w. Świeckiego Zakonu Ruchu Karmelitanskiego, przeniesionego po raz pierwszy na ziemie polskie w 1864 roku przy klasztorze sióstr Karmelitanek Bosych w Krakowie. Księżna zmarła 5 czerwca 1894 w Willi Decjusza na Woli Justowskiej. Wraz z jej śmiercią skończył się też okres świetności Willi trwający nieprzerwanie aż do roku 1996, kiedy to rezydencję ponownie, staraniem Gminy Miasta Krakowa wyremontowano i oddano do użytku publicznego. Marcelina z Radziwiłłów Czartoryska pochowana została w stroju karmelitańskim na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie. Cmentarz Rakowicki 2
Fragment grobowca.



Delacroix o Marcelinie Czartoryskiej  
Delacroix pisał w liście do Wojciecha Grzymały:
"...Kiedy skończę, dam znać i rad będę zobaczyć sie z panem; spotkania z panem zawsze były mi przyjemnością a pański dobry list tylko te uczucia ożywił. Z kim jeszcze mógłby mówić o niezrównanym geniuszu [Chopin], którego niebo pozazdrościło ziemi i o którym często myślę nie mogąc go już ujrzeć na tym świecie ani usłyszeć jego boskich akordów!
Jeśli widuje pan czasem miłą księżnę Marcelinę, należącą do osób, które darzę największym szacunkiem, zechciej złożyć u jej stóp wyrazy hołdu; wciąż żywo mam w pamięci jej łaski i nadal podziwiam jej talent, jednoczący ją z utraconym przez nas serafinem, który urzeka teraz sfery niebiańskie."
7 styczeń 1861
   
     
     
 

| HOME | SZUKAJ |

Eugène Delacroix